28-03-12

Stinkend rijk...

 denb12

De herkomst van het woord ‘stinkend rijk’ is dat men in de middeleeuwen in of bij de kerk begraven wilde worden. Arme mensen kregen buiten een plekje op het kerkhof, rijke mensen binnen in de kerk onder de vloer. Liefst zo dicht mogelijk bij het altaar. Rond het altaar waren vanzelfsprekend de duurste plaatsen. Hier komt de uitdrukking ‘rijke stinkerd’.  Omdat de afdichting van de graven niet optimaal was, kwam de geur van het ontbindende lichaam de kerk binnen. Dit was tijdens de kerkdienst of mis te ruiken, en werd dan weggewerkt met wierook.

 

Hoe verder van het altaar verwijderd, hoe lager de tarieven werden. Zelfdoding en ongedoopte kinderen werden helemaal op afstand gehouden, zij mochten niet in gewijde grond liggen.

 

Het begraven in de kerk gebeurde niet altijd even zorgvuldig. Geruimd werd er niet, dus de kerken raakten overvol. Door het herhaald oplichten van de stenen, verzakte de vloer en sloten niet alle grafstenen even goed aan. Het gevolg was dat - afhankelijk van het weer - in de kerken soms een doordringende stank hing.

 

Door de bevolkingsgroei, een groeiend besef van hygiëne en het gevaar van besmetting gingen onder verlichte geesten steeds meer stemmen op het begraven in de kerk te verbieden en de begraafplaatsen naar een plaats buiten de stad te verplaatsen.

 

In Schotland werd het begraven in de kerk al verboden van 1599. Andere Europese landen volgde rond de jaren 1800.

In Frankrijk verbood Napoleon de kerkbegrafenissen in 1804. Tijdens het Franse bewind werd ook in Nederland het begraven in de kerk officieel verboden. Maar het oude gebruik bleek zo sterk geworteld in de Nederlandse uitvaartcultuur dat het besluit na het vertrek van de Fransen in 1813 direct weer ongedaan gemaakt werd.

Pas in 1829 vaardigde koning Willem I opnieuw een verbod uit. Nieuwe begraafplaatsen moesten voortaan buiten de bebouwde kom worden aangelegd. Maar er werden nog lange tijd ontheffingen verleend. 

denb8

Er kwamen buitenbegraafplaatsen ver buiten de stad. De 19e eeuw was de eeuw van de herinnering (Romantiek). Er werden mooie romantische begraafplaatsen ontworpen, bijvoorbeeld door landschapsarchitect Zocher. Deze buitenbegraafplaatsen kwamen door stadsuitbreiding weer in de stad te liggen en werden door de landschappelijke inrichting, ook een plaats om in je vrije tijd te bezoeken.

00:39 Gepost door Linda in Geschiedeins